Sâm bố chính có tác dụng gì

Sâm bố chính là một loại sâm được trồng nhiều tại Việt Nam dùng để trị ho, sốt nóng, bồi bổ cơ thể, kiện tì vị, nhuận phế, tăng cường sinh lý,…Sâm bố chính có tác dụng gì? Bài viết của Cabta dưới đây dành để trình bày về sâm bố chính, tác dụng, cách dùng loại sâm này.

Tìm hiểu cây sâm bố chính

Sâm bố chính còn có tên gọi khác là Sâm báo, Sâm thổ hào, cây sâm bổ, nhân sâm Phú Yên, … có tên khoa học là Abelmoschus sagittifolius (Kurz) Merr hoặc Hibiscus sagittifolius Kurz, Hibiscus abelmoschus L thuộc họ Malvaceae.

Sâm bố chính thuộc cây thân thảo, cao khoảng 50cm-1m hoặc hơn. Cây mọc đứng một cách yếu tới, có khi phải dựa vào các cây xung quanh. Lá cây mọc so le, gốc lá có hình bầu dục không xe, lá giữa và lá ngọn xẻ 5 thùy dải có lông.  Rễ cây có màu trắng nhạt hoặc vàng nhạt, trồng đủ lâu rễ cây lớn có hình người trông rất giống nhân sâm nên được gọi là củ sâm bố chính.

Hoa sâm có 5 cánh, có nhiều màu sắc tùy thuộc vào từng loại sâm. Quả sâm bố chính có hình trứng, màu xanh có lông, khi chín sẽ chuyển dần sang nâu. Bên trong quả có chứa nhiều hạt màu nâu giống hình quả thận, được sử dụng để làm giống.

Sâm bố chính có mấy loại?

Sâm bố chính gồm có 4 loại, dựa vào màu sắc của hoa. Bao gồm:

Sâm bố chính hoa đỏ: Loại này thường có nhiều ở Tây Nguyên hoặc khu vực Đông Nam Bộ. Đây là loại có dược tính cao nhất, tốt nhất.

Sâm bố chính hoa hồng phấn: Loại này thường được trồng nhiều ở khu vực đồng bằng, có hàm lượng dinh dưỡng ít hơn loại đỏ.

SÂm bố chính hoa hồng đỏ: Được trồng ở nhiều nơi, có sản lượng cao, phù hợp với nhiều loại đất khác nhau.

Sâm bố chính hoa vàng: Loại này có thân khá cao từ 1-2m, không có củ nên ít được sử dụng hơn.

Sâm bố chính có tác dụng gì?

Theo nghiên cứu, trong rễ (củ) sâm bố chính có các chất gồm: Phytosterol, Coumarin, Acid béo, Acid hữu cơ, đường khử, hợp chất uronic. Lipid, acid myrisric, acid stearic, acid palmitic hay acid oleic,…Protein, tinh bột, chất nhầy và 11 loại acid amin, 13 nguyên tố vi lượng. Chính vì vậy sâm bố chính có nhiều tác dụng với sức khỏe, được sử dụng trong cả đông y, y học cổ truyền và y học hiện đại.

Một số tác dụng của sâm bố chính như sau:

  • Bồi bổ cơ thể, bổ tỳ, kiện vị, hỗ trợ tiêu hóa
  • Nhuận phê, trừ ho, chữa lao phổi, viêm phế quản ở trẻ em
  • Điều trị thiếu máu, suy nhược cơ thể
  • Tác dụng an thần, ngủ ngon,
  • Chữa suy nhược thần kinh, chống trầm cảm
  • Tăng cường sinh lý nam giới
  • Điều hòa kinh nguyệt
  • Chữa tiêu chảy, kiết lỵ
  • Một số nghiên cứu cho thấy chiết xuất hạt và lá sâm có chất chống oxy hóa cao giúp ngăn ngừa gốc tự do, có khả năng chống lại ung thư biểu mô tuyến trực tràng và u nguyên bào võng mạc.
  • Một số nghiên cứu khác chỉ ra rằng, chiết xuất từ sâm bố chính có tác dụng tăng tín hiệu insulin, có thể hỗ trợ cho bệnh nhân đái tháo đường.

Cách sử dụng sâm bố chính

Chủ yếu sử dụng rễ (củ) của cây. Rễ được thu hoạch vào tháng 11-12 hoặc tháng 1-2. Rễ sau khi đào về, rửa sạch, cạo sạch vỏ ngoài có thể được chế biến như sau:

  • Cách 1: Ngâm nước vo gạo 1 đêm, vớt ra để ráo rồi đồ chín, sau đó đem phơi nắng hoặc sấy khô, bảo quản trong túi, nơi thoáng mát để dùng dần.
  • Cách 2: Ban ngày đem phơi nắng, đêm sấy khô để sử dụng dần
  • Cách 3: Ngâm nước phèn chua 2 ngày 2 đêm với lượng 300g phèn chua tán nhỏ/ 10kg rễ sâm bố chính. Sau đó rửa sạch rồi phơi hoặc sấy khô.

Ngoài ra còn có các cách chế biến và sử dụng khác như ngâm rượu, ngâm mật ong, thái lát, phơi khô,…

Liều lượng sử dụng Sâm bố chính chưa xác định, thường dùng khoảng 6-12g hoặc hơn, tùy thuộc từng bài thuốc. Bạn nên tham khảo các bác sỹ đông y với từng trường hợp sử dụng cụ thể.

Một số bài thuốc hay từ sâm bố chính

Sâm bố chính có nhiều bài thuốc, chữa nhiều bệnh khác nhau. Dưới đây xin giới thiệu một vài bài thuốc được dân gian thường sử dụng để bạn tham khảo. Ngoài ra, bạn có thể tìm hiểu thêm các bài thuốc khác từ sâm bố chính nhé!

Chữa thiếu máu

Sử dụng sâm bố chính, hạt sen, hà thủ ô mỗi loại 100g cùng cam thảo 40g, đại hồi 8g, thảo quả 12g. Tất cả đem tán bột, vo thành viên. Mỗi ngày sử dụng 20g chia 2 lần uống.

Chữa lao phổi ở trẻ em

Bài thuốc gồm sâm bố chính 6-10g tùy trẻ, 180-200ml nước sôi để nguội, siro cam thảo 200g. Trộn đều các vị trên với nhau, mỗi ngày dùng 1 thìa.

Chữa nóng sốt, ra mồ hôi nhiều, háo nước

Dùng 20g sâm bố chính, nhục quế 3g và 30g thục địa đem sắc uống mỗi ngày 1 thang

Bồi bổ khí huyết

Bài thuốc sử dụng 30g sâm bố chính, đương quy, ý dỹ sao vàng, hoài sơn mỗi vị 15g cùng 12g hồi đầu. Tất cả làm thành viên cùng mật ong hoặc keo mạch nha. Sử dụng mỗi ngày 15-20g.

Chữa trẻ em gầy còm xanh xao, đi phân lỏng hoặc lỵ kéo dài

Dùng sâm bố chính sao chín 25%, ý dĩ sao chín 30%, hoài sơn sao chín 30%, bạch chỉ sao chín 10%, hạt sen sao chín 15%. Tất cả các vị đen tán nhỏ, rây mịn, sử dụng uống với nước đường. Trẻ em trên 10 tuổi ngày dùng 4-10g.

Lưu ý khi sử dụng sâm bố chính

Sâm bố chính được đánh giá là lành tính, ít tác dụng phụ. Tuy nhiên, với một số người có cơ địa không phù hợp có thể gây dị ứng. Chính vì vậy, khi sử dụng cần lưu ý như sau:

  • Cần tẩm nước gừng, sao kỹ với cơ thể hư hàn
  • Không sử dụng nếu bạn dị ứng với thành phần của sâm
  • Kiêng sử dụng chất kích thích khi dùng sâm bố chính
  • Không dùng sâm bố chính với lê lô
  • Tham khảo ý kiến bác sỹ nếu bạn đang dùng thuốc tây

Kết luận

Sâm bố chính là một loại sâm mang lại nhiều tác dụng đối với sức khỏe. Khi sử dụng sâm bố chính cần lưu ý tẩm gừng sao kỹ với thể trạng hư hàn. Nên tìm hiểu và mua sâm sử dụng ở những nơi uy tín. Bên cạnh đó, cần phân biệt các tác dụng của sâm bố chính với các loại sâm khác trên thị trường để sử dụng một cách hợp lý. Nếu cần thêm thông tin tư vấn, bạn vui lòng để lại bình luận để được hỗ trợ.

Viết một bình luận